MMuhammed Reyşehri
Receb, 1403-21 Mayıs 1983
Mizan’ul Hikmet -3

——————–

3. Konu el-İcare Kiralamak

el-Bihar c. 103, s. 166, 10. Bölüm, el, icare ve’l kabale
Vesail’uş Şia c. 13, s. 241, Kitab’ul İcare
Kenz’ul Ummal, c. 3, s. 906-908 ve 922-924, el-İcare

12. Bölüm
Kiralamak

Kur’an:
“Rabbinin rahmetini onlar mı taksim edip paylaştırıyorlar? Dünya hayatında onların geçimliklerini aralarında biz taksim ettik; birbirlerine iş gördürmeleri için kimini kimine derecelerle üstün kıldık; Rabbinin rahmeti, onların biriktirdikleri şeylerden daha iyidir.”
“İki kadından biri: “Babacığım! Onu ücretli olarak tut; ücretle tuttuklarının en iyisi bu güçlü ve güvenilir adamdır”dedi.”
1.    İmam Ali (a.s) “onların geçimliklerini aralarında biz taksim ettik”ayeti hakkında şöyle buyurmuştur: “Allah-u Teala bu ayetle bizlere insanların geçim kaynaklarından birinin de kiralama (ücretle çalıştırma) olduğunu bildirmiştir. Zira Allah-u Teala hikmeti esasınca insanların himmetlerini, isteklerini ve diğer durumlarını farklı karar kılmış, bunu insanların geçimi için bir dayanak yapmıştır. Böylece birisi başka birini ücretle çalıştırmaktadır…Bizden birisi ustalık, marangozluk veya diğer sanatlardan birini kullanmak zorunda kalınca…dünya işleri düzene girmez, onların da fırsatı olmaz ve şüphesiz bunu yapmaktan aciz kalırlar. Ama Allah-u Teala bu şekilde çok ince tedbirler aldı, insanların isteklerini çeşitli kıldı. Böylece herkesin isteği bir şeyde karar kıldı. Herkes bir diğeriyle işini gördü. Herkes maslahatı gerektirdiği şekilde başkasına yardım ederek bu gün geçimini sağlamaktadır.”

13. Bölüm
Kendini Kiraya Vermenin Çirkinliği

2.    İmam Sadık (a.s) şöyle buyurmuştur: “Her kim başkasına ücretle çalışırsa (kendisini kiraya verirse) şüphesiz rızkını engellemiş olur.”Başka bir rivayette ise şöyle yer almıştır: “Nasıl engel olmasın ki? Bu işte kazandığı şey kendisini kiralayan kimseye ait olmaktadır. “
3.    İmam Bakır (a.s) memurlarına şöyle yazıyordu: “Müslümanların kendilerini kiralamayın. Bu onları hor ve hakir düşürür. Sizden belirlenmiş ücret dışında bir şey isteyen tecavüze yeltenmiştir.”İmam Bakır (a.s) çiftçiler hakkında da onlara güzel davranılmasını tavsiye ediyordu.”
4.    Ammar Sabati şöyle diyor: “Ebu Abdullah’a (İmam Sadık’a -a.s-) şöyle arzettim: “İnsan (kendi adına) ticaret edebilir, buna rağmen başkasına ücretli çalışırsa ticaret ettiği oranda kendisine (pay-prim) verilmektedir.” (İmam Sadık -a.s-) şöyle buyurdu: “Ücretle çalışmamalı; belki aziz ve celil olan Allah’tan rızık taleb etmeli ve (kendisi adına) ticarette bulunmalıdır. Zira başkasına ücretle çalışacak olursa rızkını engellemiş olur.”
5.    İmam Sadık (a.s) şöyle buyurmuştur: “Resulullah (s.a.a) Hz. Ali’ye (a.s) ölüm döşeğinde şöyle vasiyet etmiştir: “Ey Ali! Sen olduğun müddetçe çiftçilere zulüm edilmesin. Bir toprak için tayin ettiğin vergiden başka bir şey alınmasın. Hiç bir Müslüman angarya çalıştırılmasın.”
bak. vesail’uş Şia, 12/175, 66. Bölüm; 13/215, 20. Bölüm

14. Bölüm
Kiralamada Komisyonculuk

6.    Muhammed b. Müslim şöyle diyor: “İmam Bakır veya İmam Sadık’a (a.s), “Birisi bir işi üstleniyor, ama bizzat yapmıyor, birisine havale ediyor ve bu arada da kar ediyor.”diye sorulunca şöyle buyurdu: “Hayır, kendisi de bir miktar çalışmadıkça olmaz.”
7.    İmam Sadık’a (a.s), “Birisi bir ev kiralıyor, sonra başka bir şahıs o evi kendisinden daha yüksek bir fiyatla kiralıyor.”diye sorulunca şöyle buyurdu: “O evde hiç bir değişiklik yapmamışsa bu doğru değildir.”
bak. Mustedrek’ul Vesail, 14/35, 12. ve 13. Bölümler; Vesail’uş Şia, 13/265, 23. Bölüm

15. Bölüm
İşçiye Zulüm Etmek

8.    Resulullah (s.a.a) şöyle buyurmuştur: “Her kim işçinin ücreti hakkında haksızlık ederse Allah amelini iptal eder ve 500 yıllık mesafeden kokusu duyulan cennetin kokusunu kendisine haram eder.”
9.    Resulullah (s.a.a) şöyle buyurmuştur: “Şüphesiz aziz ve celil olan Allah yeni bir din çıkaran, bir işçinin ücretini ödemeyen veya özgür bir insanı satan kimse dışında tüm günahları af eder.”
10.    Resulullah (s.a.a) şöyle buyurmuştur: “Şüphesiz aziz ve celil olan Allah bir işçinin ücretini veya kadının mehrini ödemeyen kimse dışında tüm günahları af eder.”
11.    Resulullah (s.a.a) şöyle buyurmuştur: “İşçinin ücreti hakkında haksızlık etmek de büyük günahlardandır.”
12.    Resulullah (s.a.a) şöyle buyurmuştur: “Allah-u Teala şöyle buyurmuştur: “Üç kişinin kıyamet günü düşmanı benim: Benimle anlaşma imzalayıp vefasızlık gösteren, hür bir kimseyi satıp parasını yiyen ve bir işçi kiralayıp onu tümüyle çalıştırdığı halde ücretini vermeyen kimse.”
13.    Resulullah (s.a.a) şöyle buyurmuştur: “Bir işçinin ücreti hakkında haksızlık eden kimseye Allah lanet etsin.”
14.    Esbeğ b. Nubate şöyle diyor: : “Kufe Mescidi’nde Müminlerin Emiri Ali b. Ebi Talib’in (a.s) huzurunda oturmuştum. Künyesi Ebu Hatice olan Buceyle kabilesinden bir kimse yanımıza gelerek şöyle dedi: “Ey Müminlerin Emiri! Bize söyleyeceğin Peygamber’in (s.a.a) sırlarından bir sır var mıdır? Hz. Ali (a.s) şöyle buyurdu: “Evet! Ey Kamber! O yazıyı getir…”Onda şöyle yazılıydı: “Rahman ve Rahim olan Allah’ın adıyla. Allah’ın, meleklerin ve tüm insanların laneti kendisini efendisinden başkasına isnad eden kimsenin üzerine olsun. Hakeza Allah’ın, meleklerin ve tüm insanların laneti İslam’da bid’at çıkaran ve bidat çıkaran kimseyi barındıran kimsenin üzerine olsun. Hakeza Allah’ın, meleklerin ve tüm insanların laneti bir işçinin ücreti hususunda haksızlık eden kimsenin üzerine olsun.”
bak. vesail’uş Şia, 13/247, 5. Bölüm

16. Bölüm
Ücreti Bildirmek

15.    Resulullah (s.a.a) şöyle buyurmuştur: “Sizden birisi bir işçi tuttuğunda ona ücretini bildirsin.”
16.    İmam Sadık (a.s) şöyle buyurmuştur: “Allah’a ve ahiret gününe iman eden herkes, ücretini belli etmedikçe bir işçi tutmasın.”
17.    İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: “Resulullah (s.a.a) ücretini belli etmedikçe işçi tutmayı nehyetmiştir.”
18.    İmam Rıza (a.s) şöyle buyurmuştur: “Bil ki birisi ücreti belirlenmeksizin senin için çalışırsa artık sen üç kat fazlasını da ödeysenyine de ücretini az ödediğini sanır. Ama onunla ücretini kesinleştirir de öyle ücretini verirsen, ücretini tam verdiğin için sana teşekkür eder. Eğer az bir fazla verecek olursan, o zaman da fazla verdiğini anlar.”

17. Bölüm
Ücret Vermenin Adabı

19.    Resulullah (s.a.a) şöyle buyurmuştur: “İşçiye alnının teri kurumadan ücretini veriniz. Henüz çalışırken (işi bitmeden) ücretini belirleyin.”
20.    Resulullah (s.a.a) şöyle buyurmuştur: “İşçinin teri kurumadan ücretini veriniz.”
21.    Şuayb şöyle diyor: “Bir grubu ikindi vaktine kadar Ebu Abdullah’ın (İmam Sadık) bağında çalışması için kiraladım. İşler bitince İmam (a.s), Muattab’a şöyle buyurdu: “Terleri kurumadan ücretlerini öde.”

18. Bölüm
İmam Ümmetin İşçisidir

22.    Resulullah (s.a.a) şöyle buyurmuştur: “Bilin ki ben sizin babanızım. Bilin ki ben sizin mevlanızım. Bilin ki ben sizin işçinizim”
Şu ayetlere de bakınız:
“De ki: “Ben sizden buna karşı yakınlara sevgiden başka bir ücret istemem.”
“De ki: “Ben sizden bir ücret istemişsem, o sizin içindir. (sizin faydanızadır. )”
“De ki: “Ben buna karşı sizden bir ücret değil, ancak, Rabbine doğru bir yol tutmak dileyen kimseler olmanızı istiyorum.”


more post like this